خاقانی شروانی؛ استاد قصیده

افضل‌الدین بدیل خاقانی شروانی از بزرگ‌ترین قصیده‌سرایان زبان فارسی است. او در قرن ششم هجری در شروان، در قفقاز، به دنیا آمد. زبان شعر او پیچیده و پر از اشاره به دانش‌های زمانه است و همین او را از دشوارترین و درعین‌حال پرمایه‌ترین شاعران فارسی کرده است.

زندگی

خاقانی شاگرد ابوالعلای گنجوی بود و در دربار شروانشاهان شاعر شد. او دو بار به حج رفت و حاصل سفرش، منظومه‌ی «تحفةالعراقین»، از نخستین سفرنامه‌های منظوم فارسی است. سال‌های پایانی عمر را در تبریز گذراند و در آن‌جا درگذشت. آرامگاهش در «مقبرةالشعرای» تبریز است.

ایوان مدائن

قصیده‌ی «ایوان مدائن» مشهورترین شعر خاقانی است که در دیدار از ویرانه‌های کاخ ساسانی تیسفون سروده شده است و با این بیت آغاز می‌شود:

> هان ای دل عبرت‌بین از دیده عبر کن هان > ایوان مداین را آیینه‌ی عبرت دان