روز جهانی بهداشت روان؛ مراقبتی که نباید عقب بیندازیم
بین‌المللی
شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵ ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶
دهم اکتبر از سال ۱۹۹۲ روز جهانی بهداشت روان است. مراقبت از سلامت روان همان‌قدر مهم است که مراقبت از جسم؛ اگر مدتی است حال خوبی ندارید، صحبت با یک متخصص را عقب نیندازید.
اگر سرما بخوریم، بی‌معطلی دارو می‌خوریم و استراحت می‌کنیم. اما وقتی هفته‌ها بی‌حوصله‌ایم، خوب نمی‌خوابیم یا نگرانی رهایمان نمی‌کند، معمولاً به خودمان می‌گوییم «می‌گذرد». روز جهانی بهداشت روان، دهم اکتبر، یادآوری می‌کند که سلامت روان هم بخشی از سلامت است و همان‌قدر مراقبت لازم دارد. در این مطلب تاریخچهٔ این روز و چند نکتهٔ کاربردی را مرور می‌کنیم.
روز جهانی بهداشت روان چه روزی است؟
این روز هر سال دهم اکتبر است که در تقویم ما معمولاً با ۱۸ مهر برابر می‌شود. تاریخ دقیق امسال در جدول پایین همین صفحه آمده است.
تاریخچه: از ۱۹۹۲ تا امروز
فدراسیون جهانی سلامت روان، یک سازمان بین‌المللی غیردولتی، نخستین بار در سال ۱۹۹۲ این روز را برگزار کرد. در سال‌های نخست، روز جهانی بهداشت روان شعار مشخصی نداشت و هدفش فقط جلب توجه عمومی به سلامت روان بود. از سال ۱۹۹۴ هر سال یک موضوع برای آن انتخاب می‌شود؛ موضوع‌هایی مثل سلامت روان در محیط کار، افسردگی، پیشگیری از خودکشی یا سلامت روان به‌عنوان یک حق همگانی. سازمان جهانی بهداشت هم هر سال در برگزاری این روز مشارکت دارد.
چرا سلامت روان مهم است؟
بر اساس برآوردهای سازمان جهانی بهداشت، از هر هشت نفر در جهان یک نفر با یکی از اختلال‌های روانی زندگی می‌کند و اضطراب و افسردگی شایع‌ترین آن‌ها هستند. بسیاری از این افراد هیچ‌وقت کمکی دریافت نمی‌کنند؛ گاهی چون خدمات در دسترس نیست و گاهی به خاطر نگرانی از قضاوت دیگران.
سلامت روان فقط نبود بیماری نیست. توان کنار آمدن با فشارهای روزمره، کار کردن مؤثر و داشتن رابطه‌های سالم، همه بخشی از آن‌اند.
نشانه‌هایی که نباید نادیده بگیرید
همهٔ ما گاهی غمگین یا مضطرب می‌شویم. اما اگر یکی از این نشانه‌ها بیش از دو هفته ادامه پیدا کرد، بهتر است با یک متخصص صحبت کنید:
- غم یا بیحوصلگی که بیشتر روزها همراهتان است
- از دست دادن علاقه به کارهایی که قبلاً از آن‌ها لذت می‌بردید
- تغییر محسوس در خواب یا اشتها
- نگرانی‌ای که کنترلش سخت شده و در کار و زندگی روزمره اختلال ایجاد می‌کند
- دوری از دوستان و خانواده
- افکاری دربارهٔ آسیب زدن به خود
اگر نشانهٔ آخر را در خودتان یا کسی که می‌شناسید می‌بینید، منتظر نمانید و همین حالا کمک بگیرید.
از کجا کمک بگیریم؟
در ایران چند راه برای گرفتن کمک وجود دارد:
- خط تلفن صدای مشاور بهزیستی (۱۴۸۰): مشاورهٔ تلفنی رایگان برای مسائل روانی، خانوادگی و بحران‌ها.
- مراکز خدمات جامع سلامت: در بسیاری از این مراکز کارشناس سلامت روان حضور دارد و مشاورهٔ اولیه با هزینهٔ کم انجام می‌شود.
- روانشناس و روان‌پزشک: برای درمان تخصصی. اگر نمی‌دانید از کجا شروع کنید، پزشک عمومی می‌تواند راهنمایی‌تان کند.
- اورژانس اجتماعی (۱۲۳): برای موقعیت‌های بحرانی و خطرناک.
چند کار ساده برای مراقبت از سلامت روان
این پیشنهادها جایگزین درمان نیستند، اما در زندگی روزمره تفاوت محسوسی ایجاد می‌کنند:
- خواب منظم: ساعت ثابتی برای خواب و بیداری داشته باشید، حتی در تعطیلات.
- تحرک بدنی: روزی سی دقیقه پیاده‌روی اثر قابل توجهی بر خلق‌وخو دارد.
- ارتباط با دیگران: یک گفت‌وگوی واقعی با دوست یا خانواده، به‌جای پیام کوتاه.
- کم کردن اخبار و شبکه‌های اجتماعی: دنبال کردن مداوم خبرهای ناراحت‌کننده، اضطراب را بیشتر می‌کند.
- کمک گرفتن را عادی بدانید: رفتن پیش مشاور نشانهٔ ضعف نیست، نشانهٔ مسئولیت‌پذیری در برابر خودتان است.
پرسش‌های متداول
روز جهانی بهداشت روان چه روزی است؟
دهم اکتبر هر سال، که معمولاً با ۱۸ مهر برابر است.
این روز را چه کسی نام‌گذاری کرد؟
فدراسیون جهانی سلامت روان، در سال ۱۹۹۲.
شمارهٔ مشاورهٔ تلفنی رایگان چیست؟
خط صدای مشاور بهزیستی با شمارهٔ ۱۴۸۰ مشاورهٔ تلفنی رایگان ارائه می‌دهد.
چه زمانی باید به روانشناس مراجعه کنیم؟
وقتی غم، اضطراب یا بیحوصلگی بیش از دو هفته ادامه دارد یا در کار و زندگی روزمره اختلال ایجاد کرده است.
روز جهانی بهداشت روان در سال‌های آینده
| سال | تاریخ | میلادی |
|---|---|---|
| ۱۴۰۵ | شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵ | ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ |
| ۱۴۰۶ | یکشنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۶ | ۱۰ اکتبر ۲۰۲۷ |
| ۱۴۰۷ | سه‌شنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۷ | ۱۰ اکتبر ۲۰۲۸ |
منابع
اشتباهی در این مطلب دیدید؟ به ما خبر دهید