روز جهانی معلم؛ چرا پنجم اکتبر؟
بین‌المللی
سه‌شنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۶ ۵ اکتبر ۲۰۲۷
پنجم اکتبر در بیش از صد کشور روز جهانی معلم است. یونسکو این روز را در سال ۱۹۹۴ نامگذاری کرد، به یاد توصیه‌نامه‌ای که پنجم اکتبر ۱۹۶۶ با همکاری سازمان بین‌المللی کار دربارهٔ حقوق، آموزش و شرایط کار معلمان امضا شد. روز معلم در ایران اما ۱۲ اردیبهشت است. امروز بهانهٔ خوبی است برای یک پیام کوتاه به معلمی که هنوز یادش با شماست.
هر سال پنجم اکتبر، معلم‌ها در بیش از صد کشور پیام تبریک می‌گیرند. در ایران خیلی‌ها این روز را با روز معلم خودمان در ۱۲ اردیبهشت یکی می‌دانند، در حالی که این دو مناسبت ریشهٔ کاملاً جدایی دارند. در این مطلب می‌خوانید روز جهانی معلم از کجا آمد، چرا درست همین تاریخ انتخاب شد و امسال در تقویم ما چه روزی است.
روز جهانی معلم چه روزی است؟
روز جهانی معلم همیشه پنجم اکتبر میلادی است. چون سال خورشیدی و سال میلادی هم‌اندازه نیستند، این تاریخ در تقویم ما معمولاً ۱۳ مهر و گاهی ۱۴ مهر می‌افتد. تاریخ دقیق امسال و سال‌های بعد را در جدول پایین همین صفحه می‌بینید.
این روز تعطیل رسمی نیست، نه در ایران و نه در بیشتر کشورهای دیگر. در عوض مدرسه‌ها، دانشگاه‌ها و انجمن‌های معلمان برنامه‌های خودشان را برگزار می‌کنند و یونسکو هر سال برای آن شعار تازه‌ای انتخاب می‌کند.
چرا پنجم اکتبر؟ ماجرای توصیهنامهٔ ۱۹۶۶
پنجم اکتبر ۱۹۶۶ نمایندگان دولت‌ها در کنفرانسی که یونسکو در پاریس برگزار کرده بود، سندی را تصویب کردند به نام توصیهنامهٔ وضعیت معلمان. این سند حاصل همکاری یونسکو و سازمان بین‌المللی کار بود و برای اولین بار در سطح جهانی مشخص می‌کرد معلم‌ها چه حقوق و مسئولیت‌هایی دارند.
موضوع‌هایی که این توصیه‌نامه به آن‌ها می‌پردازد هنوز هم برای هر معلمی آشناست:
- تربیت معلم و آموزش‌های ضمن خدمت
- استخدام، امنیت شغلی و ارتقا
- شرایط کار، تعداد ساعت تدریس و اندازهٔ کلاس‌ها
- حقوق و مزایا، و مشارکت معلم‌ها در تصمیم‌های آموزشی
سی‌ویک سال بعد، در ۱۹۹۷، یونسکو توصیهنامهٔ دیگری هم برای استادان و مدرسان آموزش عالی تصویب کرد. امروز این دو سند با هم مرجع اصلی بحث‌های جهانی دربارهٔ جایگاه معلمان هستند.
یونسکو و نامگذاری این روز در سال ۱۹۹۴
یونسکو در سال ۱۹۹۴ تصمیم گرفت سالگرد تصویب توصیهنامهٔ ۱۹۶۶ را روز جهانی معلم بنامد. هدف فقط تبریک گفتن نبود. قرار بود این روز فرصتی باشد تا هر سال وضعیت معلمان در کشورهای مختلف بررسی شود و کمبودها دیده شوند.
از آن زمان یونسکو این روز را همراه با سازمان بین‌المللی کار، یونیسف و سازمان بین‌المللی آموزش (Education International) برگزار می‌کند و هر سال شعار تازه‌ای برایش انتخاب می‌کند؛ موضوع‌هایی مثل کمبود معلم در دنیا، توانمندسازی معلمان یا نقش آن‌ها در آیندهٔ آموزش.
روز جهانی معلم با روز معلم ایران چه فرقی دارد؟
ایران روز معلم خودش را دارد: ۱۲ اردیبهشت. این تاریخ ریشه‌ای کاملاً ایرانی دارد و به رویدادهای تاریخ معاصر کشور برمی‌گردد، نه به یونسکو. به همین دلیل در ایران مراسم اصلی، تبریک‌ها و هدیه دادن‌ها بیشتر در اردیبهشت انجام می‌شود.
روز جهانی معلم بیشتر نگاهی بیرونی دارد و یادآوری می‌کند که مسائل معلم‌ها، از حقوق و شرایط کار تا کمبود نیروی آموزشی، فقط مسئلهٔ یک کشور نیست. بسیاری از کشورها هم مثل ایران روز معلم ملی جداگانه‌ای دارند و پنجم اکتبر را در کنار آن گرامی می‌دارند.
در این روز چه کنیم؟
لازم نیست کار بزرگی انجام دهید. چند پیشنهاد ساده:
- برای معلمی که روی شما اثر گذاشته پیام بفرستید. معلم‌ها کمتر از آن‌چه فکر می‌کنید از شاگردان قدیمی‌شان خبر می‌گیرند.
- اگر فرزندتان مدرسه می‌رود، با او یک یادداشت کوتاه یا نقاشی برای معلمش آماده کنید.
- اگر خودتان معلم هستید، سری به شعار امسال یونسکو بزنید؛ معمولاً همراهش گزارش‌ها و منابع آموزشی خوبی منتشر می‌شود.
- خاطره‌ای از یک معلم خوب را با دوستانتان به اشتراک بگذارید.
پرسش‌های متداول
روز جهانی معلم امسال چه روزی است؟
روز جهانی معلم همیشه پنجم اکتبر است که در تقویم ما معمولاً با ۱۳ مهر برابر می‌شود. تاریخ دقیق هر سال در جدول همین صفحه آمده است.
روز جهانی معلم را چه کسی نامگذاری کرد؟
یونسکو، در سال ۱۹۹۴، به یاد تصویب توصیهنامهٔ وضعیت معلمان در پنجم اکتبر ۱۹۶۶.
روز معلم در ایران چه روزی است؟
روز معلم در ایران ۱۲ اردیبهشت است و با روز جهانی معلم تفاوت دارد.
آیا روز جهانی معلم تعطیل است؟
خیر. این روز نه در ایران و نه در بیشتر کشورها تعطیل رسمی نیست.
روز جهانی معلم در سال‌های آینده
| سال | تاریخ | میلادی |
|---|---|---|
| ۱۴۰۵ | دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵ | ۵ اکتبر ۲۰۲۶ |
| ۱۴۰۶ | سه‌شنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۶ | ۵ اکتبر ۲۰۲۷ |
| ۱۴۰۷ | پنجشنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۷ | ۵ اکتبر ۲۰۲۸ |
منابع
اشتباهی در این مطلب دیدید؟ به ما خبر دهید